بررسی اولین های چاپ سنگی موجود در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناس ارشد سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی

چکیده

کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی به عنوان یکی از بزرگ ترین کتابخانه های ایران دارای مجموعه غنی از کتب چاپ سنگی نفیس و منحصر به فرد می باشد. هدف اصلی این تحقیق شناسایی و معرفی اولین های چاپ سنگی موجود در این کتابخانه است. پژوهش در مورد مجموعه کتاب های چاپ سنگی می تواند گوشه ای از تاریخ چاپ و نشر کتاب در ایران را نمایان و در اختیار محققان، اندیشمندان، کتابداران، دوست داران کتاب و تاریخ چاپ قرار دهد. به علت محدودیت پژوهش نسخه های 15 سال اولیه ورود چاپ سنگی به ایران مورد بررسی قرار گرفت. 81 نسخه منتشر شده در بین سال های 1250- 1265قمری شناسایی گردید.  قدیمی ترین نسخه چاپ سنگی موجود در کتابخانه، نسخه زادالمعاد چاپ 1251قمری است و با توجه به توضیحات پایان این نسخه، علی الظاهر چاپ سنگی در سال 1250قمری وارد تبریز گردیده است.  همچنین، با توجه به نسخه کلیات سعدی که در سال 1259ق چاپ گردیده و دیگر نسخه های موجود در کتابخانه مانند حدیقه الشیعه چاپ1260 قمری، قوانین الاصول چاپ1260 قمری،  تذکره الائمه چاپ 1260 قمری و ... و تحقیقات گذشته، علی الظاهر این صنعت در سال 1259ق وارد تهران گردیده است.

کلیدواژه‌ها


مقدمه: چاپ سنگی و کتابخانة مرکزی آستان قدس رضوی

از سده سیزدهم هجری قمری به عنوان دوره تحول در ایران یاد شده است. در این دوره است که برای نخستین بار دانش و اطلاعات از حوزه کتابخانه اختصاصی خارج شده و از طریق چاپ و انتشار کتابها و ایجاد مدارس به شیوه نوین و همچنین چاپ وآرایش کتاب تحولی منحصر به فرد یافته است. از یک سو دانش واطلاعات که تا پیش از این به صورت کتاب های دست نویس و تک نسخه نگارش، طراحی و تولید می شدند در قالب کتاب هایی با تیراژ بالاتر منتشر گردیدند. ازجهت دیگر، فن جدید چاپ سنگی امکانات تازه ای برای هنرمندان در عرصه تصویر سازی، خوشنویسی، آرایش کتاب فراهم آورد که تا پیش از این در اختیار هنرمندان ایرانی نبود. کتاب های چاپ سنگی حاصل دورة انتقال از دوران نسخ خطی به دوران نسخه های چاپی محسوب می‌شوند و از ذخایر گرانبهای این مرز و بوم و حاوی معارف بزرگان ما در موضوعات مختلف می باشند این کتاب ها دارای ارزش فراوان تاریخی، علمی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و دینی هستند. این نسخه ها علاوه بر متن اصلی دارای حواشی، شرح ها، تقویم ها، وقف ها، امضاها، و مهرهای حاوی اطلاعات تکمیلی جالبی هستند که برای محققان ارزش فراوانی دارد. این کتاب ها همواره به جهت ویژگی و شرایط خاص (نظیر نوع چاپ، خط، تاریخ کتابت، قدمت و نفاست علمی و هنری و. . . ) از اهمیت و ارزش والایی در مجموعة کتابخانة مرکزی آستان قدس رضوی برخوردار می باشند. کتاب های چاپ سنگی توسط واقفان و اهداکنندگان در سالیان گذشته به این مکان مقدس اهدا گردیده است و این گنجینه، مجموعه گرانبهایی از کتاب های چاپ سنگی چاپ شده در ایران، هند، عراق، افغانستان، پاکستان و مصر را در خود جای داده است.

 
اهمیت و ضرورت

از آنجایی که منابع چاپ سنگی حاصل دوره انتقال از دوران منابع خطی به دوران منابع چاپی هستند، با منابع خطی اشتراکات بسیار زیادی دارند و دارای ارزش تاریخی و فرهنگی بالایی می باشند. مسئله مهم در مورد نسخه های چاپ سنگی، شناسایی و تعیین قدمت آنهاست، به ویژه اگر از هنرهایی مثل خوشنویسی، تذهیب، تجلید، نقاشی و. . . در زیباسازی آنها استفاده شود. کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی به عنوان یکی از بزرگ ترین کتابخانه های ایران و منطقه، دارای مجموعه ای غنی و نفیس از کتاب های چاپ سنگی در ایران می باشد که در طول سالیان گذشته توسط افراد خیر و واقفان اهدا گردیده است. از آنجایی که تحقیق جامعی در مورد اولین نسخه های چاپ سنگی چاپ شده در ایران موجود در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی صورت نگرفته است، تحقیق روی مجموعه کتب سنگی می تواند گوشه ای از تاریخ چاپ و نشر کتاب در ایران را نمایان و در اختیار محققان، اندیشمندان، کتابداران، دوست داران کتاب و تاریخ چاپ قرار دهد و بسیاری از شبهات را در مورد تاریخچه ورود صنعت چاپ سنگی و اولین کتاب های چاپ شده در ایران پاسخ دهد.

چاپ سنگی درایران

درباره ورود چاپ سنگی به ایران روایات متعددی وجود دارد ولی به ‌نظر می‌رسد این قول که چاپ سنگی برای نخستین بار توسط میرزا صالح‌ بن حاج باقرخان شیرازی معروف به میرزا صالح تبریزی در تبریز راه اندازی شد، صحیح بوده باشد. در سال 1259 یا 1260 ق اسباب چاپ سنگی به تهران رسید (بابازاده، 1381). بر طبق اسناد و مدارک چاپ سنگی 17 سال بعد از چاپ سربی در ایران رایج گردید و به مدت 70 سال ادامه داشت تا دوباره چاپ سربی در ایران رایج گردید. البته چاپ سنگی تا اواخر دوره قاجاریه ادامه داشت و بعد از آن از بین رفت (دبیری، 1384).

دلایل رواج چاپ سنگی در ایران

 

1- علل اجتماعی - فرهنگی

1-1. به دلیل رواج و رونق هنر خوشنویسی در آن زمان و علاقه وافر مردم آن دوره به خوشنویسی؛ مروجان اولیه صنعت چاپ در ایران نمی خواستند این هنر اسلامی و ملی از میان برود و به همین دلیل به چاپ سنگی اهمیت بیشتری می دادند(سلطانی فر، 1382).

1-2. چون بیشتر حروفچینان در آن دوره کم سواد بودند، حروفچینی با دقت کم و با اغلاط زیاد اجرا می شد و در نتیجه کار غلط گیری نیز با دشواری همراه بود. بنابراین طبیعی بود که چاپخانه های حروف سربی نتوانند خواسته ها و نیازهای چاپی مردم را برآورده کنند و پس از مدت کوتاهی جای خود را به چاپ سنگی دادند(دبیری، 1384).

1-3. دوران رواج کتاب های چاپ سنگی مصادف با ایامی بود که علوم و فناوری به صورت امروزی رواج نداشت. تالیف کتاب در ایران محدود بود و موضوعاتی خاص مورد علاقه مردم بود (سلطانی فر، 1382).

1-4. حروف سربی فارسی اولیه ای که در ایران معمول شد در واقع حروف عربی بود. چهار حرف فارسی که در الفبای عربی نیست را باید جداگانه به کارخانه سازنده سفارش می دادند. با وجود این شکل متن و رسم الخط حروف همه عربی بود ادیبان و هنرمندان و خطاطان رسم الخط حروف سربی را نمی پسندیدند و چاپ سنگی را ترجیح می دادند (قاضی زاده، 1374).

1- 5. از دیگر دلایل دشواری ساختن تصویر با چاپ سربی بود (آذرنگ، 1381).

1- 6. وجود خوشنویسان مشهور و نقاشان معروف در آن زمان(هراتی، 1380).

2. علل اقتصادی

1-2. سادگی

2-2. ارزانی : هزینه خرید ماشین چاپ سربی از کشورهای اروپایی بسیار گران بود، بنابراین طبیعی بود چاپ سنگی به دلیل ماشین آلات ارزان قیمت و روش کار ساده نسبت به چاپ سربی رواج بیشتری پیدا کند (آذرنگ، 1381).

3-2. از دیگر عوامل توقف چاپ سربی را می توان خراب شدن دستگاه ها و نبود امکان تعمیر ذکر کرد (بابازاده، 1382).

یافته ها

به علت محدودیت پژوهش فقط نسخه های چاپ سنگی 15 سال اولیه ورود چاپ سنگی به ایران مورد بررسی قرار گرفت. با بررسی صورت گرفته، تعداد 81 نسخه چاپ سنگی در بین سال های 1250- 1265قمری در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی شناسایی گردید. بررسی ها نشان می دهد قدیمی ترین نسخه موجود در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی مربوط به سال 1251 قمری است که نسخه زادالمعاد می باشد. این نسخه توسط م‍ح‍م‍دحس‍ی‍ن‌ اب‍ن‌ م‍ی‍رزا مح‍م‍د ‍تبریزی‌ کتابت و در همان سال در شهر تبریز در دارالطباعه ‌آق‍ا ع‍ل‍ی‌ ب‍ن‌ ح‍اج‌ م‍ح‍م‍د ح‍س‍ی‍ن‌ ال‍ش‍ه‍ی‍ر ب‍ام‍ی‍ن‌ الش‍رع‌ تبریزی چاپ گرددیده است (تصویر شماره 1، 2)، در پایان این نسخه توضیحاتی درباره تاریخچه ورود صنعت چاپ سنگی به ایران داده شده که مطابق با این توضیحات، چاپ سنگی برای نخستین بار توسط میرزا صالح‌ بن حاج باقرخان شیرازی معروف به میرزا صالح تبریزی در تبریز به راه افتاده است. میرزا صالح که از سوی دولت به حکم ماموریت به روسیه رفته بود در بازگشت یک دستگاه ماشین چاپ سنگی با خود به تبریز آورد که آن را در سال 1250 قمری راه‌اندازی کرد و آقا علی‌بن حاج محمدحسین امین الشرع تبریزی را به ریاست آن گماشت. در همین چاپخانه ابتدا  قرآن مجید (1250 ق) و سپس زادالمعاد (1251 ق) را چاپ کردند(تصویر شماره 2). بعد از این نسخه، قرآن چاپ تبریز به سال 1254 قمری می باشد(تصویر شماره3) و آن طور که در وقف نامه  آمده پس از چاپ چندین نسخه به کتابخانه آستان مقدس رضوی اهدا گردیده است.

از نسخه های قدیمی چاپ تبریز می توان به زاد المعاد چاپ 1257 قمری (تصویر شماره 4)، زاد المعاد چاپ 1258 قمری (تصویر شماره 5)، قرآن چاپ 1258قمری(تصویر شماره6، 7)، اصول عقاید 1259 قمری (تصویر شماره9)، قرآن چاپ1260 قمری، اختیارات مجلسی چاپ 1260 قمری ، تذکره الائمه چاپ 1259 قمری(تصویر شماره10)، حیات القلوب چاپ1260 قمری ، برهان جامع 1260 قمری، ابواب الحنان 1261 قمری، تحفه الزائر 1261 قمری ، زادالمعاد چاپ1262 قمری، ابواب الجنان چاپ 1263 قمری  و ... که در زیر به ترتیب تاریخ نشر معرفی گردیده است، اشاره کرد.

از نسخه های قدیمی چاپ تهران موجود در کتابخانه می توان به کلیات سعدی چاپ سال 1259 قمری (تصویر شماره 8)، حدیقه الشیعه چاپ1260 قمری ، قوانین الاصول چاپ1260 قمری ، تذکره الائمه چاپ 1260 قمری، تحفه الزائر چاپ 1261قمری، حیات القلوب چاپ 1261 قمری، سراج المنیر چاپ 1261 قمری، جنات الخلود چاپ 1261 قمری، جنات الخلود چاپ 1263 قمری، تاریخ پطر کبیر چاپ 1263 قمری، اختیارات مجلسی چاپ 1263 قمری، مجمع البحرین چاپ 1263 قمری و ... که در زیر به ترتیب تاریخ نشر معرفی گردیده است، اشاره کرد. یافته ها و تحقیقات گذشته نشان می دهد که علی الظاهر در سال 1259 قمری چاپ سنگی وارد تهران گردیده است.

معرفی نسخه ها

*م‍ج‍ل‍س‍ی‌، م‍ح‍مدب‍اق‍رب‍ن‌ م‍ح‍مدت‍ق‍ی‌، ۱۰۳۷- ‌۱۱۱۱ ق

‏زادالمعاد/ م‍ول‍ف‌ م‍ح‍م‍د باق‍ر بن‌ م‍ح‍م‍د ت‍ق‍ی؛ کتابت م‍ح‍م‍دح‍س‍ی‍ن‌ اب‍ن‌ م‍ی‍رزا م‍ح‍م‍د ال‍تبریزی‌‏.- تبریز‌: ‌آق‍ا ع‍ل‍ی‌ ب‍ن‌ ح‍اج‌ م‍ح‍م‍د ح‍س‍ی‍ن‌ ال‍ش‍ه‍ی‍ر ب‍ام‍ی‍ن‌ ال‍ش‍رع‌ تبریزی، ‌۱۲۵۱ق

‏۱ج‌. (بدون شماره گذاری)؛ ‌۲۵×۱۵ س‌م‌، وزیری

عربی

‏یادداشت: خط ن‍س‍خ‌- ن‍س‍ت‍ع‍ل‍یق؛ جلد مقوایی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی‌

یادداشت: ‏ کتاب زاد المعاد تالیف علامه ملامحمدباقر مجلسی از مهمترین کتب ادعیه محسوب می شود که منبع و ماخذ بسیاری از کتاب های ادعیه بوده است. زاد المعاد مجموعه ای است از نیایش ها، زیارت نامه ها و اعمال روزها و ماه های سال در یک مقدمه و چهارده باب و یک خاتمه است.

1. دعاها.
 

‏‏‏ *قرآن/ کتابت محمد حسین الاصفهانی‏.- [تبریز: بی نا]، ۱۲54 ق.

‏1ج. (بدون شماره گذای)؛ 20× 14س. م، رقعی
‏عربی

‏یادداشت: خط نسخ؛ جلد مقوائی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی

 

*م‍ج‍ل‍س‍ی‌، مح‍م‍دب‍اق‍رب‍ن‌ م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی‌، ۱۰۳۷- ‌۱۱۱۱ ق

‏زادالمعاد/ م‍ول‍ف‌ م‍ح‍م‍د ب‍اق‍ر ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د ت‍ق‍ی‌؛ کتابت علی بن زین‌العابدین نوری‏.- تبریز‌: [بی نا]، 1257 ق

‏اج. (بدون شماره گذاری)؛ 26×16، وزیری
‏فارسی- عربی

یادداشت: خط نسخ- نستعلیق؛ جلد مقوایی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نخودی؛ آرایش سرلوح، جدول

 

*قرآن/ ‌‌کتابت احمد‌بن‌محمد التبریزی‏.- تبریز‌: دارالطباعه آقا جبار بن حاج غفار تبریزی ، ۱۲58 ق.

‏1ج (بدون شماره گذای)؛ 19×5/ 12س. م، ربعی
‏عربی

‏یادداشت: خط نسخ؛ جلد تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش ترنج‌ و سرترنج، دو صفحه افتتاح مذهّب و منقش ، فواصل آیات گوی زرین، اسامی سور به خط ثلث با سرخی در میان کتیبه زرپوش، در حواشی صفحات، نام حزب، نصف، جزو با سرخی میان ترنج کوچک است.

 
*قرآن

‏تبریز: دارالطباعه حاجی بهرام، ۱۲58 ق.

1ج (بدون شماره گذای)،21×14س. م،رقعی

عربی

‏‏یادداشت: خط نسخ؛ جلد تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش دو صفحه افتتاح مذهّب و منقش و دوحاشیه حاشیه اول گل و برگهای زرین و الوان و حاشیه دوم مذهب ونیم ترنج های لاجوردی و جداول الوان بین السطور این دوصفحه، فواصل آیات گوی زرین خام، اسامی سور به خط ثلث با سرخی در میان کتیبه زرپوش، در حواشی صفحات، نام حزب، نصف، جزو با سرخی میان ترنج کوچک زرپوش و منقش و، مرصّع متناظر با سرلوح، کتیبه‌سازی در صدر و ذیل به صورت اسلیمی وختایی به رنگ های لاجورد، جدول‌کشی مضاعف و کمند‌اندازی، طلاان‍دازی‌ ب‍ی‍ن‌ س‍طور، سر‌سوره‌ها به رنگ لاجورد م‍زی‍ن‌ اس‍ت‌.

‏امتیاز: نفیس به لحاظ جلد، خط و تزیینات

 
*قرآن
تبریز: دارالطباعه حاج غلامرضا تهرانی، 1258ق
۱ج. (بدون شماره گذاری)، ۵/۲۵×۵/۱۶ س.م

یادداشت: خط نسخ؛ جلد تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش دو سوره اول و دوم دارای کتیبه، جدول کشی به تحریر لاجورد و سرخی و معلق به حواشی در ارتباط با سور و آیات به زبان فارسی

 

*م‍ج‍ل‍س‍ی‌، م‍ح‍م‍دب‍اق‍رب‍ن‌ م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی‌، ۱۰۳۷- ‌۱۱۱۱ ق

‏زادالمعاد/ م‍ول‍ف‌ م‍ح‍م‍د ب‍اق‍ر ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د ت‍ق‍ی؛ کتابت م‍ح‍م‍دح‍س‍ی‍ن‌ اب‍ن‌ م‍ی‍رزا م‍ح‍مد ال‍تبریزی‌‏.- تبریز‌: دارالطباعه محمد علی بن حاجی مسیح الشهیر بمیناکار، ‌۱۲۵8ق

‏۱ج‌. (بدون شماره گذاری)؛ ‌۲۵×۱۵ س‌م‌، وزیری

عربی

‏یادداشت: خط ن‍س‍خ- نستعلیق‌؛ جلد مقوایی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی‌

 
*لاهیجی، محمدباقر بن محمدتقی

‏‏تذکرة الائمه/ محمدباقر بن محمدتقی لاهیجی؛ کتابت محمدحسن آشتیانی‏.- تبریز‌، ۱۲۵۹ ق

۲۰۵ص. ؛ 21×14، رقعی
فارسی

یادداشت: خط نسخ؛ جلد مقوایی، با روکش پارچه عطف و گوشه تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی

یادداشت: به اهتمام محمدمهدی بن محمدصالح صحاف تبریزی به طبع رسیده است.

یادداشت: کتاب درباره تاریخ چهارده معصوم (ع) از ولادت تا وفات و احوالات دیگر است.

1. چهارده معصوم- سرگذشتنامه.

 
*سعدی، مصلح‌بن عبدالله،-  ۶۹۱ ق

‏‏‏کلیات سعدی/ مصلح الدین سعدی شیرازی؛ کتابت محمدحسن خوشنویس‏.- طهران، 1259 ق

1ج. (بدون شماره گذاری)؛ 28×17، وزیری
فارسی
یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوایی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی الوان
یادداشت: بانی چاپ عباسعلی طهرانی و فضل‌الله طهرانی
1. شعر فارسی- قرن 7ق. 2. نثر فارسی- قرن 7ق.
 
*اعمال مختصر ماه مبارک رمضان‏.- [بی جا:  بی نا]، 1259 ق
 
۲۰۵ص. ؛ 21×14س م، رقعی
فارسی
یادداشت: خط نسخ- نستعلیق؛ جلد تیماج یک لا؛ کاغذ فرنگی نباتی

یادداشت: ک‍ت‍اب‌ ف‍وق‌ در اع‍م‍ال‌ و ادع‍ی‍ه‌ه‍ای‍ی‌ م‍ان‍ن‍د دع‍ای‌ اف‍ت‍ت‍اح‌، دع‍ای‌ س‍ح‍ر، ج‍وش‍ن‌ ک‍ب‍ی‍ر و. . است.

1. دعاها.
 
‏*رش‍ت‍ی‌، ک‍اظم‌ ب‍ن‌ ق‍اس‍م‌، ۱۲۱۲- ۱۲۵۹ ق‌

‏‏‏اص‍ول‌ ع‍ق‍ای‍د/ م‍ح‍م‍د ک‍اظم‌ ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د ق‍اس‍م‌ ال‍ح‍س‍ی‍ن‍ی‌ ال‍رش‍ت‍ی‌ ال‍ج‍ی‍لان‍ی‌؛ کتابت ع‍ل‍ی‌ تبریزی‌‏.- تبریز‌، ‌۱۲۵۹‌ق

‏۱۷۷ ص. ؛ ‌۲۲×16 س‌م‌، وزیری
فارسی
‏یادداشت: خط ن‍س‍خ‌؛ جلد تیماج یک لا؛ کاغذ فرنگی(آبی)

یادداشت: به اهتمام ح‍اج‌ م‍ح‍م‍د ص‍ادق‌ ت‍اج‍ر ی‍زدی طبع گردیده است.

یادداشت: این رساله در اصول دین و مشتمل بر اصول مطالب بر حق و موافق طریقه‌ی ائمه اثنی عشر صلوات الله علیهم با ادله‌ی مختصری و مترتب بر پنج باب است.

1. شیعه – اصول دین.
 
‏*رشتی، کاظم بن قاسم، ۱۲۱۲- ۱۲۵۹ ق

‏‏‏دلیل المتحیرین/ کاظم بن قاسم الحسینی الرشتی‏.- [تبریز: بی نا]، 1259 ق

‏100ص؛ 22×14 س م، رقعی
‏فارسی

‏‏یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوایی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نخودی

‏یادداشت: کتاب شامل سؤالات گوناگون بعضی از شیخیه رئیسشان کاظم ابن قاسم الرشتی. مجموعه ای از رسائل گوناگون می باشد. برای روشن شدن اذهان فارسی زبانان مترجم آن را به زبان فارسی ترجمه کرده است.

۱. شیخیه- عقاید. ۲. شیخیه- پرسشها و پاسخها. ۳. شیعه- اصول دین. ۴. شیعه- عقاید. ۵. فقه جعفری- رساله عملیه.  
 
*لاهیجی، محمدباقر بن محمدتقی

‏‏تذکرة الائمه/ محمدباقر بن محمدتقی لاهیجی‏.- طهران، ۱۲۶۰ ق

240ص. ؛ 21×14، رقعی
فارسی

یادداشت: خط نسخ؛ جلد مقوایی با عطف و گوشه پارچه؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش جدول

1. چهارده معصوم- سرگذشتنامه.
 

*قرآن/ کتابت علی بن زین العابدین‏.- [طهران: بی نا]، به بانی عبدالمحمد، 1260 ق

‏1ج. (بدون شماره گذای)؛ 22×15س م، وزیری
‏عربی- فارسی

یادداشت: خط نسخ- حواشی نستعلیق؛ جلد مقوائی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش جدول، جدول داخل متن، ترنج

 

*قرآن/ کتابت محمد حسن کنجوی ‏.- تبریز‌: چاپخانه ابوالحسن شیرازی و میرزا محسن تبریزی، 1260 ق

‏1ج. (بدون شماره گذای)، 22×15س م، وزیری
‏عربی- فارسی

یادداشت: خط نسخ؛ جلد مقوائی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی

یادداشت: به اهتمام عبدالصمد تبریزی طبع گردیده است.

 
*قرآن/ کتابت محمد علی بن محمد شفیع خوشنویس

‏[طهران: بی نا]، 1260 ق

‏1ج. (بدون شماره گذای)، 26×15س م، وزیری

‏عربی- فارسی

‏‏یادداشت: خط نسخ- حواشی نستعلیق؛ جلد مقوائی با روکش کاغذ؛ کاغذ فرنگی نباتی؛؛ آرایش جدول، جدول داخل متن، ترنج

یادداشت: به اهتمام عبدالمحمد تبریزی طبع گردیده است.

 

*قرآن/ کتابت محمد جواد اصفهانی‏.- بی جا: دارالطباعه محمد جعفر ابن میرزای تبریزی، 1260 ق

‏1ج. (بدون شماره گذای)؛ 22×15س م، وزیری
‏عربی- فارسی

یادداشت: خط نسخ- حواشی نستعلیق؛ جلد مقوائی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش جدول، ترنج و سرترنج

یادداشت: به اهتمام محمد صادق و محمد باقر طبع گردیده است.

 
‏*ح‍م‍ی‍دال‍دی‍ن‌ ب‍ل‍خ‍ی‌، ع‍م‍رب‍ن‌ م‍ح‍م‍ود،-  ‌۵۵۹ ق

‏‏‏م‍ق‍ام‍ات‌ ح‍م‍ی‍دی‌/ ع‍م‍رب‍ن‌ م‍ح‍م‍ود ح‍م‍ی‍دالد ی‍ن‌ ب‍ل‍خ‍ی؛ تصحیح م‍ح‍م‍د ح‍س‍ی‍ن‌ اب‍ن‌ آق‍ا م‍ح‍مد م‍ه‍دی‌ ارب‍اب‌ اص‍ف‍ه‍ان‍ی م‍ش‍ت‍ه‍ر و م‍ت‍خ‍ل‍ص‌ ب‍ه‌ ادی‍ب؛ کتابت م‍ی‍رزا آق‍ای‌ ک‍م‍رئ‍ی‌‏.- طهران‌: ک‍ارخ‍ان‍ه‌ ع‍ل‍ی ق‍ل‍ی‌ خ‍ان، ‌‌۱۲۶۰ ق

‏۲۱۱ ص.: مصور؛ 5/ 21×5/ 14 س‌م‌، رقعی
فارسی

یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوائی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی

یادداشت: کتاب به پیروی از حریری و بدیع‌الزمان همدانی کتاب مقاماتی به زبان فارسی پرداخته و در هر مقامه حکایتی را به سجع و قافیه و تکلیف تمام یا آمیختن شعرهای فارسی و عربی و مثالها و ایه ها بیان کرده است.

‏1. نثر فارسی- قرن‌ ‌۶ ق. 2. نثر عربی- قرن 6 ق.
 

*سرابی تبریزی، محمد کریم بن مهدیقلی، قرن ۱۳ق

‏‏‏برهان جامع/ محمدکریم ابن مهدیقلی تبریزی ؛ کتابت میرزا رضاقلی ابن مهدی قلی تبریزی ‏.- تبریز‌: دارالطباعه علی بن محمدحسین امین‌الشرع، ۱۲۶۰ق

‏467ص. ؛ 26×5/ 17 س م، وزیری
‏فارسی

‏یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوائی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی الوان(زرشکی)،

آرایش جدول دور سطور، جدول داخل متن

‏یادداشت: کتاب مشتمل است بر یک مقدمه که ده طراز دارد. و بیست و نه باب به تعداد حروف تهجی است.

‏1. ‏فارسی- واژه‌نامه‌ها.
 
*م‍ج‍ل‍س‍ی‌، م‍ح‍م‍دب‍اق‍رب‍ن‌ م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی‌، ۱۰۳۷- ‌۱۱۱۱ ق

‏‏‏اخ‍ت‍ی‍ارات‌/ م‍ح‍م‍دب‍اق‍ر ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د ت‍ق‍ی‌؛ کتابت میزرا محمد آشتیانی‏.- تبریز‌، ۱۲۶۰ ق

اج. (بدون شماره گذاری)؛ ۲۱×۱۵ س م، رقعی
فارسی

یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوایی با روکش پارچه؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش جدول

یادداشت: به اهتمام محمد مهدی این آخوند ملا صالح صحاف تبریزی طبع گردیده است.

یادداشت: رس‍ال‍ه‌ای‌ اس‍ت‌ در ب‍ی‍ان‌ س‍ع‍ادت‌ و ن‍ح‍وس‍ت‌ ای‍ام‌ ه‍ف‍ت‍ه‌ و م‍اه‌ ب‍ا اس‍ت‍ف‍اده‌ از اح‍ادی‍ث‌ م‍ع‍ت‍ب‍ر اه‍ل‌ ب‍ی‍ت‌ (ع‌) ب‍ر وج‍ه‌ اخ‍ت‍صار و ش‍ام‍ل‌ س‍ه‌ ف‍ص‍ل‌ و ی‍ک‌ خ‍ات‍م‍ه‌ می باشد.

1. اسلام- مجموعه ها.

 
*م‍ج‍ل‍س‍ی‌، م‍ح‍م‍دب‍اق‍ر ب‍ن‌ م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی‌، ۱۰۳۷- ‌۱۱۱۱ ق

‏‏ح‍لیة ال‍م‍ت‍ق‍ی‍ن‌/ محمد باقر بن محمد تقی‏‏، ‌۱۲60ق

۱ج‌. (ب‍دون‌ شماره گذاری)؛ ۳4×5/ 21 س‌م، رحلی‌

‏فارسی

یادداشت: خط نسخ؛ جلد مقوا با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی شکری؛ آرایش جدول

‏یادداشت: کتاب حاضر دارای ۱۴ باب و هر باب دارای جند فصل است.

 ۱. اخلاق شیعه. ۲. احادیث اخلاقی. ۳. شیعه- شعائر و مراسم مذهبی. ۴. احادیث شیعه- قرن۱۱ق.  
 

*م‍جل‍س‍ی‌، م‍ح‍م‍دب‍اق‍رب‍ن‌ م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی‌، ۱۰۳۷- ‌۱۱۱۱ ق

‏‏‏حیوة ‌القلوب/ م‍ح‍م‍دب‍اق‍ر ب‍ن‌ م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی؛ کتابت ن‍ص‍رال‍ل‍ه‌ ال‍ت‍ف‍رش‍ی‌‏.- تبریز‌: [ب‍ی‌ن‍ا]، ‌۱۲۶۰ ق

‏ج3‌. (بدون شماره گذاری)؛ ۲۰× ۱۵ س‌م‌، رقعی
فارسی

‏یادداشت: خط ن‍س‍ت‍ع‍ل‍ی‍ق؛ جلد مقوائ‍ی ‌باروکش تیماج‌؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش جدول

‏یادداشت: در حالات پیامبران و تاریخ زندگانی حضرت رسول‌اکرم و ائمه طاهرین و حضرت زهرا (س)است.

‏۱. قرآن- قصه‌ها. ۲. پیامبران- سرگذشتنامه. ۳. احادیث اخلاقی. ۴. محمد(ص)، پیامبر اسلام، ۵۳ قبل از هجرت- ۱۱ق.  

 

*م‍ج‍ل‍س‍ی‌، م‍ح‍م‍دب‍اق‍رب‍ن‌ م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی‌، ۱۰۳۷- ‌۱۱۱۱ ق

‏‏‏حیوةالقلوب/ محمدباقر بن محمدتقی مجلسی‏.- [ایران: بی نا]، ۱۲۶۰ق

‏ج. 3 (بدون شماره گذاری)؛ 5/ 21×۱۵ س م، وزیری

‏فارسی

‏یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوائی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش جدول

 

*م‍ج‍ل‍س‍ی‌، م‍ح‍م‍دب‍اق‍رب‍ن‌ م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی‌، ۱۰۳۷- ‌۱۱۱۱ ق

‏‏‏حیوة القلوب/ محمدباقر بن محمدتقی مجلسی؛ کتابت نصرالله تفرشی‏.- تبریز‌، ۱۲۶۰ق

‏ج. 3 (بدون شماره گذاری)؛ 21×۱6 س م، وزیری

‏فارسی

‏یادداشت: خط نسخ- نستعلیق؛ جلد مقوایی با روکش تیماج،

 
 فرنگی نباتی؛ آرایش جدول
 
‏*مقدس اردبیلی، احمد بن علی،-  ۹۹۳ ق

‏حدیقة‌الشیعه/ احمد اردبیلی؛ کتابت نصرالله تفرشی‏.- [طهران: بی نا]، ۱۲۶۰ ق

‏اج. (بدون شماره گذاری)؛ 29× 19 س‌م، رحلی
‏فارسی- عربی

‏یادداشت: خط نستعلیق- نسخ؛ جلد مقوایی با روکش تیماج نقش ترنج و سرترنج و جدول ضربی؛ کاغذ فرنگی نباتی

یادداشت: ‏‫جلد دوم کتاب حاضر است که ذکر شمه‌ای از مناقب حضرت امیر المؤمنین علیه السلام، فضایل دیگر ائمه معصومین صلوات الله علیهم اجمعین و دالائل امامت ایشان و بطلان امامت غیر ایشان، می باشد.

۱. امامت. ۲. شیعه- دفاعیه‌ها و ردیه‌ها. ۳. ائمه اثنی عشر.  

 
‏*م‍ی‍رزای‌ ق‍م‍ی‌، اب‍وال‍ق‍اس‍م‌ب‍ن‌ م‍ح‍م‍دح‍س‍ن‌، ۱۱۵۱- ‌۱۲۳۱ ق

‏ق‍وان‍ی‍ن‌الاص‍ول‌/ اب‍وال‍ق‍اس‍م‌ب‍ن‌ ال‍ح‍س‍ن‌ ال‍ج‍ی‍لان‍ی؛ کتابت ن‍ج‍ف‍ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ م‍ح‍م‍دک‍اظم‌ الان‍ج‍دان‍ی‌‏.- طهران: دارالطباعه ‌ک‍رب‍لای‍ی‌ حس‍ی‍ن‌، آق‍ا ع‍ب‍دال‍م‍ح‍م‍د، ‌۱۲۶۰ق

‏۲ ج‌. (در ی‍ک‌ مجلد)؛ 5/ 33 ×۲۱ س‌م‌، رحلی
عربی

‏یادداشت: خط ن‍س‍خ؛ جلد مقوایی با عطف و گوشه تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی

یادداشت: ی‍ک‍ی‌ از آث‍ار م‍ه‍م‌ ت‍دری‍س‌ اص‍ول‌ ف‍قه‌ ش‍ی‍ع‍ه‌ ک‍ه‌ م‍ش‍ت‍م‍ل‌ ب‍ر ی‍ک ‍ دوره‌ ک‍ام‍ل‌ اص‍ول‌ ف‍ق‍ه‌ است.

‏1. اصول فقه شیعه- قرن ۱۳ق

 

‏*واعظ قزوینی، م‍ح‍م‍درف‍ی‍ع‌، ۱۰۲۷- ‌۱۰۸۹ ق

‏اب‍واب‌ ال‍ج‍ن‍ان‌/ م‍ح‍م‍د رف‍ی‍ع‌ال‍دی‍ن‌ ال‍ق‍زوی‍ن‍ی‌ ال‍م‍ع‍روف‌ ب‍ال‍واع‍ظ ب‍ن‌ م‍ول‍ی‌ ف‍ت‍ح‌ال‍ل‍ه‌؛ کتابت ن‍ص‍رال‍ل‍ه‌ اه‍ری‌‏.- تبریز‌: دارال‍طب‍اع‍ه‌ ح‍اج‍ی‌ ب‍ه‍رام‌ غ‍لام‌ ح‍اج‍ی‌ اس‍م‍ع‍ی‍ل‌ اردب‍ی‍ل‍ی، ‌‌۱۲۶۰ ق

‏ج‌. ۱ (۲۸۵ ص‌)؛ ۳۳×۲۲ س‌م‌، رحلی
فارسی
‏یادداشت: خط ن‍س‍خ، مقوایی با روکش‌ تیماج‌؛ کاغذ فرنگی الوان
یادداشت: کتاب حاضر به زبان فارسی و در اخلاق وعظ است.

۱. اخلاق اسلامی.  ۲. اندرز نامه ها.  

 
*رشتی، کاظم بن قاسم، ۱۲۱۲- ۱۲۵۹ ق

‏‏‏دلیل المتحیرین/ سیدکاظم؛ کتابت محمد علی بن علی قلی التبریزی‏.- [تبریز: بی نا]، ۱۲61 ق

‏اج. (بدون شماره گذاری)؛ 22×14 س م، رقعی
‏فارسی

‏‏یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوایی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی

 
‏*م‍ی‍رزای‌ ق‍م‍ی‌، اب‍وال‍ق‍اس‍م‌ب‍ن‌ م‍ح‍م‍دح‍س‍ن‌، ۱۱۵۱- ۱۲۳۱ ق‌

‏ق‍وان‍ی‍ن‌الاص‍ول‌/ اب‍وال‍ق‍اس‍م‌ب‍ن‌ ال‍ح‍س‍ن‌ ال‍ج‍ی‍لان‍ی؛ کتابت ن‍جف‍ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ م‍ح‍م‍دک‍اظم‌ الان‍ج‍دان‍ی‌‏.- [ایران: بی نا]، ۱۲۶1 ق

‏۲ ج‌. (در ی‍ک‌ مجلد)؛ 3۳ ×۲۱ س‌م‌، رحلی
عربی

یادداشت: خط ن‍س‍خ؛ جلد مقوایی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی

‏1. اصول فقه شیعه- قرن ۱۳ق.
 
‏*واعظ قزوینی، م‍ح‍م‍درف‍ی‍ع‌، ۱۰۲۷- ‌۱۰۸۹ ق

‏اب‍واب‌ ال‍ج‍ن‍ان‌/ م‍ح‍م‍د رف‍ی‍ع‌ال‍دی‍ن‌ ال‍ق‍زوی‍ن‍ی‌ ال‍م‍ع‍روف‌ ب‍ال‍واع‍ظ ب‍ن‌ م‍ول‍ی‌ ف‍ت‍ح‌ال‍ل‍ه‌؛ کتابت مصطفی بن زین‌الدین تبریزی‏.- تبریز‌: دارالطباعه علی بن محمدحسین الشهیر به امین الشرع، 1261 ق

ج ا. (بدون شماره گذاری)؛ 29×5/ 19، رحلی
فارسی
یادداشت: خط نسخ؛ جلد مقوایی؛ کاغذ فرنگی شکری؛ آرایش جدول
یادداشت: به اهتمام آقا محمدرضا طبع گردیده است.
 
‏*ح‍ائ‍ری‌ اص‍ف‍ه‍ان‍ی‌، م‍ح‍م‍دح‍س‍ی‍ن‌ بن عبدالرحیم،-  ۱۲۵۴؟ ق‌

‏‏‏فصول الاصول/ محمدحسین بن محمدرحیم؛ کتابت علی اکبر بن علی گلپایگانی‏.- [ایران: بی نا]، 1261 ق

۴۹۰ص. ؛ 34×21، رحلی
عربی

‏‏یادداشت: خط نسخ- حواشی نستعلیق؛ جلد مقوایی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی شکری

یادداشت: ک‍ت‍اب‍ی‌ اس‍ت‌ در اص‍ول‌ از ی‍ک‌ م‍ق‍دم‍ه‌ و چ‍ن‍دم‍ق‍ال‍ه‌ و ی‍ک‌ خ‍ات‍م‍ه‌ است. .

1. اصول فقه شیعه- قرن ۱۳ق.
 
‏‏*قرآن/ ‏.- تبریز‌: [بی نا]، ۱۲۶1 ق
‏1ج (بدون شماره گذای)؛ 15×10س. م، جیبی
‏عربی

‏یادداشت: خط نسخ؛ جلد مقوایی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نخودی

 
‏‏*کاشفی، حسین بن علی،-  ۹۱۰ ق

‏‏‏انوار سهیلی/ ملا حسین بن علی الواعظ الکاشفی؛ کتابت محمد باقر خوانساری‏.- [ایران: بی نا]، ۱۲۶۱ ق

‏۳۳۶ ص.: مصور؛ 28×18 س‌م، وزیری
‏فارسی

‏یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوایی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی شکری؛ آرایش جدول

یادداشت: به اهتمام ملا عباس علی طبع گردیده است.

‏‏یادداشت: کتاب مشتمل بر ۱۴ وصیت و هر وصیتی مشتمل بر یک باب و هر بابی مشتمل بر چند حکایت است.

‏1. نثر فارسی- قرن ۹ ق.

 
‏*م‍ازن‍دران‍ی‌، م‍ح‍م‍دش‍ری‍ف‌ ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د، ق‍رن‌ ‌۱۳ ق

‏‏‏سراج‌ ال‍م‍ن‍ی‍ر/ م‍ح‍م‍دش‍ری‍ف‌ ب‍ن‌ ش‍م‍س ‌ال‍دی‍ن‌ م‍ح‍م‍د م‍ازن‍دران‍ی‌؛ کتابت ع‍ب‍اس‌ب‍ن‌ م‍رت‍ض‍ی‌ ق‍ل‍ی‌ اب‍ن‌ م‍ه‍دی خ‍ان‌ ب‍ن‌ م‍ح‍م‍دخ‍ان‌ س‍وادک‍وه‍ی‌‏.- تبریز‌: چ‍اپ‍خ‍ان‍ه‌ م‍ش‍ه‍دی‌ ک‍ری‍م‌ب‍ن‌ ح‍س‍ن‌ ش‍ال‍چ‍ی، ‌۱۲۶۱ ق

‏۹۵ ص. ؛ ‌۲۱×5/ 14 س‌م‌، رقعی
فارسی

‏یادداشت: خط ن‍س‍ت‍ع‍ل‍ی‍ق‌؛ جلد مقوا یی با عطف پارچه؛ کاغذ فرنگی نباتی

یادداشت: به اهتمام م‍ی‍رزا ع‍ب‍دال‍ص‍م‍د ب‍ن‌ م‍ح‍م‍دح‍س‍ن‌ تبریزی طبع گردیده است.
یادداشت: سراج از قاضی محمد شریف شیرازی در بیست لمعه و یک خاتمه است.
1. اخلاق اسلامی- متون قدیمی تا قرن ۱۴.  2. اخلاق ادبی. 3. احادیث اخلاقی.
 
‏*م‍ج‍ل‍س‍ی‌، م‍ح‍م‍دب‍اق‍رب‍ن‌ م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی‌، ۱۰۳۷- ‌۱۱۱۱ ق

‏‏‏تحفة‌ الزائر/ محمدباقر بن محمد تقی؛ مقابله محمد باقر خوانساری؛ کتابت میرزا ربیع بن محمد اسمعیل خوانساری‏.- [طهران]: کارخانه عبدالمحمد طهرانی، ۱۲۶۱ ق

‏۴۱۷ص. (بدون شماره گذاری)؛ ۲۵×۱۵س م، وزیری
‏فارسی
‏یادداشت: خط نسخ؛ جلد مقوایی با روکش روغنی؛ کاغذ فرنگی نباتی

‏یادداشت: این رساله در آداب زیارت امکنه مقدس است و زیارتنامه های متعددی را دربردارد. به فارسی و عربی، کتاب حاوی یک مقدمه و دوازده باب و یک خاتمه است.

۱. حسین بن علی (ع)، امام سوم، ۴ ـ ۶۱ق‏.- زیارتنامه‌ها. ۲. زیارتنامه‌ها. ۳. دعاها. ۴. زیارت- آداب و رسوم.
 

 *م‍ج‍ل‍س‍ی‌، م‍ح‍م‍دب‍اق‍رب‍ن‌ م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی‌، ۱۰۳۷- ‌۱۱۱۱ ق

‏‏‏تحفة‌الزائر/ محمدباقر بن محمد تقی مجلسی؛ کتابت نصرالله الاهری‏.- تبریز‌: دارالطباعه آقا محمد علی میناکار، ۱۲۶۱ ق

‏( بدون شماره‌گذاری)؛ 5/ 25×5/ 15 س‌م، وزیری

‏فارسی- عربی

‏یادداشت: خط نسخ؛ جلد مقوایی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش جدول است

یادداشت: به اهتمام حاجی آقا ولد آقا مسیح طبع گردیده است.

 

*م‍ج‍ل‍س‍ی‌، م‍ح‍م‍دب‍اق‍رب‍ن‌ م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی‌، ۱۰۳۷- ‌۱۱۱۱ ق

‏‏‏ح‍ی‍ات‌ ال‍ق‍ل‍وب‌/ م‍حمدب‍اق‍ر ب‍ن‌ م‍ح‍م‍دت‍قی‏.- [طهران: بی نا]، 1261 ق

ج. ۱(بدون شماره گذاری)؛ 5/ 29×5/ 20، رحلی
فارسی

‏یادداشت: خط ن‍س‍خ‌؛ جلد مقوائ‍ی‌، روکش تیماج‌؛ کاغذ فرنگی نباتی

 
‏*م‍ج‍ن‍ون‌، ق‍ی‍س‌ ب‍ن‌ ملوح‌،-  ۶۸؟ق

‏‏‏القصاید المشهوره بمجنون العامری/ قیس بن ملوح مجنون ‏.- تبریز‌، ۱۲61 ق

1ج. (بدون شماره گذاری)؛ 21×15س م، رقعی

‏عربی

یادداشت: خط نسخ- حاشیه به نستعلیق؛ جلد مقوایی با روکش پارچه؛ کاغذ فرنگی نخودی

‏یادداشت: دیوان مجنون مشتمل بر شرح زندگی قیس بن ملوح و گردآوری قصاید منسوب به روایت ابوبکر والی است.

‏1. مجنون، قیس بن ملوح،-  ۶۸؟ ق- سرگذشتنامه. ‏2. شعر عربی- قرن ۱ق. 3. غزل- قرن ۱ ق.
 
 
‏*مدرس، محمدرضاب‍ن‌ م‍ح‍م‍د م‍وم‍ن‌، ق‍رن‌ ‌۱۲ ق

‏ج‍ن‍ات‌ ال‍خ‍ل‍ود/ م‍ح‍م‍درض‍ای‌ ام‍ام‍ی‌ خ‍ات‍ون‌آب‍ادی‏.- طهران: کارخانه عبدالمحمد، ۱۲۶۱ق

۱ج‌. (ب‍دون‌ شماره گذاری)؛ 5/ ۳۴×۵/ ۲۲، رحلی

فارسی- عربی

یادداشت: خط ن‍س‍ت‍ع‍ل‍ی‍ق‌- ن‍س‍خ‌؛ جلد مقوای‍ی‌ با روک‍ش‌ کاغذ؛ کاغذ فرنگی شکری؛ آرایش جدول، دارای جدول داخل متن

یادداشت: ک‍ت‍اب‍ درباره ت‍اری‍خ‌ اس‍لام‌، خ‍ل‍ف‍اء، زن‍دگ‍ی‍ن‍ام‍ه‌ پ‍ی‍ام‍ب‍ران‌ و ائ‍م‍ه‌ اطه‍ار(ع) است.

۱. چهارده معصوم- سرگذشتنامه. ۲. پیامبران- سرگذشتنامه. ۳‏.- خدا، نامها. ۴. خدا- صفات. ۵. دعاها. 
 
 

*م‍وس‍وی‌ ش‍ی‍رازی‌، رض‍ا ب‍ن‌ اس‍م‍اع‍ی‍ل‌، ۱۲۲۳- ‌۱۳۰۲ ق

‏م‍دائ‍ن‌ ال‍ع‍ل‍وم‌/ م‍ح‍م‍درض‍ا ال‍م‍وس‍وی‌ ال‍ش‍ی‍رازی‌ ب‍ن‌ اس‍م‍ع‍ی‍ل‌ ب‍ن‌ اب‍راه‍ی‍م‏.- [ایران: بی نا]، ۱۲۶۲ق

1ج. (بدون شماره گذاری)؛ 26×17، وزیری

عربی

‏یادداشت: خط ن‍س‍خ‌- ن‍س‍ت‍ع‍ل‍ی‍ق‌؛ جلد مقوایی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نخودی

یادداشت خلاصه و چکیده نسخه: اه‍ت‍م‍ام‌ م‍ول‍ف‌ در ای‍ن‌ ک‍ت‍اب‌ ب‍ر ت‍ال‍ی‍ف‌ رس‍ال‍ه‌ه‍ای‍ی‌ م‍وج‍ز در ع‍ل‍وم‌ گ‍ون‍اگ‍ون‌ ج‍ه‍ت‌ رف‍ع‌ اح‍ت‍ی‍اج‌ طلاب‌ ع‍ل‍وم‌ دی‍نی‌ اس‍ت‌.

1. اسلام- مجموعه ها.
 
‏*مدرس، محمدرضاب‍ن‌ م‍ح‍م‍د م‍وم‍ن‌، ق‍رن‌ ۱۲ ق‌

‏ج‍ن‍ات‌ ال‍خ‍ل‍ود/ م‍حم‍درض‍ای‌ ام‍ام‍ی‌ خ‍ات‍ون‌آب‍ادی؛ کتابت ع‍ب‍اس‌اب‍ن‌ م‍ح‍م‍د ش‍ف‍ی‍ع‌ تبریزی‌‏.- [ تبریز: بی نا]،  ‌۱۲۶۲ ق

۱ج‌. (ب‍دون‌ شماره گذاری)؛ ۳۳ ×5/21 س‌م‌، رحلی

‏فارسی

‏یادداشت: خط ن‍س‍خ‌- نستعلیق؛ جلد مقوایی روکش کاغذ؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش جدول وجدول داخل متن

یادداشت: به اهتمام ع‍ب‍اس‌اب‍ن‌ م‍ح‍م‍د ش‍ف‍ی‍ع‌ تبریزی‌ طبع گردیده است.
 

*نراقی، احمد بن محمد مهدی، ۱۱۸۵- ۱۲۴۵ ق

‏معراج السعادة/ احمد بن محمد مهدی؛ کتابت یوسف علوی موسوی میلانی‏.- [ایران: بی نا]، ۱۲62

۱ج. (بدون شماره گذاری)؛ 35×22، رحلی
‏فارسی

‏یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوایی با روکش تیماج ضربی با نقش جدول، ترنج، سرترنج وجدول؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش سرلوح، تذهیب سیاه و سفید، کمند، جدول

یادداشت خلاصه و چکیده نسخه: م‍ش‍ت‍م‍ل‌ ب‍ر پ‍ن‍ج‌ ب‍اب‌ در اخلاق است.

1. اخلاق اسلامی- متون قدیمی تا قرن ۱۴.
 
 
*تاریخ پادشاهان عجم/ تبریز‌: بی نا، 1262ق
1ج. (بدون شماره گذاری)؛ 21× 14، رقعی
فارسی

‏یادداشت: خط نستعلیق- سیاق؛ جلد مقوایی با روکش‌ تیماج‌؛ کاغذ فرنگی نباتی

یادداشت: تاریخ مختصری است از پادشاهانی که از پیش از اسلام تا عصر محمد شاه در ایران سلطنت کرده اند. با مختصری از حالات پیامبر اسلام و ائمه طاهرین و خلفای بنی عباس و بنی امیه است.

1. ایران- تاریخ.
 
‏*ح‍اف‍ظ، ش‍م‍س‌ال‍دی‍ن‌ م‍ح‍م‍د،-  ۷۹۲ق

‏‏‏منتخب دیوان حافظ/ خواجه شمس الدین محمد حافظ شیرازی‏.- تبریز‌: [بی نا ]، 1262  ق

‏1ج. (بدون شماره گذاری)21×14، رقعی
‏فارسی
‏‏یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد تیماج یک لا؛ کاغذ فرنگی الوان(آبی)
‏1. شعر فارسی- قرن ۸ ق.
*ش‍ی‍خ‌ ب‍ه‍ائ‍ی‌، م‍حم‍دب‍ن‌ ح‍س‍ی‍ن‌، ۹۵۳- ‌۱۰۳۱ ق

‏‏‏ال‍ص‍م‍دی‍ه‌/ ش‍ی‍خ‌ ب‍ه‍ای‍ی‌‏.- طهران: مطبعه ع‍ب‍دال‍م‍ح‍م‍د، ‌۱۲۶۲ق

‏[۶۷] ص. ؛ ‌5/ 17×۱۱س م‌، جیبی
عربی

‏یادداشت: خط ن‍س‍خ؛ جلد مقوایی با روکش‌ تیماج؛ کاغذ فرنگی نخودی

‏1. زبان عربی- نحو
 
*ص‍اح‍ب‌ ج‍واه‍ر، م‍ح‍م‍دح‍س‍ن‌ب‍ن‌ ب‍اق‍ر، ۱۲۰۰؟- ۱۲۶6 ق، شارح‌

‏‏‏ج‍واه‍ر ال‍ک‍لام‌/ م‍ح‍م‍د ح‍س‍ن‌ب‍ن‌ ب‍اق‍ر ال‍ن‍ج‍ف‍ی؛ تصحیح عبدالله بن محمد اسمعیل؛ کتابت زین العابدین بن علی خوانساری ‏.- [طهران: [بی نا]، 1262 ق

۱ج‌. (ب‍دون‌ شماره گذاری)؛ ۳۵ ×5/ 21 س‌م، رحلی‌

عربی

‏یادداشت: خط ن‍س‍خ‌؛ جلد مقوایی با روکش‌ تیماج‌؛ کاغذ فرنگی نخودی

یادداشت: (ج‍واه‍رال‍ک‍لام‌) ش‍رح‌ (ش‍رای‍ع‌) م‍ح‍ق‍ق‌ ح‍ل‍ی‌ و ج‍ام‍ع‌ت‍ری‍ن‌ ک‍ت‍اب‌ در موضوع‌ ف‍ق‍ه‌ و اس‍ت‍ن‍ب‍اط اح‍ک‍ام‌ و م‍ش‍ت‍م‍ل‌ ب‍ر ت‍م‍ام‌ اب‍واب‌ ای‍ن‌ ع‍ل‍م‌ ب‍ه‌ طری‍ق‌ اس‍ت‍دلال‍ی‌ است.

‏1. فقه جعفری.
 
 

*ع‍ل‍ی‌ ب‍ن‌ ح‍س‍ی‍ن‌ (ع‌)، ام‍ام‌ چ‍ه‍ارم‌، ۳۸- ‌۹۴ ق

‏‏‏ال‍صح‍ی‍فة ال‍ش‍ری‍فة‌/ س‍ی‍دال‍س‍اج‍دی‍ن‌ ام‍ام‌ ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ ال‍ح‍س‍ی‍ن‌ زی‍ن‌ال‍ع‍اب‍دی‍ن‌ ع‍ل‍ی‍ه ال‍س‍لام؛ کتابت م‍حم‍دح‍س‍ی‍ن‌ اب‍ن‌ م‍ی‍رزا م‍ح‍م‍د التبریزی‌‏.- [ تبریز: ب‍ی‌ ن‍ا]، ۱۲۶۲ق

‏۱ج‌. (ب‍دون‌ شماره گذاری)؛ ۲1 ×۱۳ س‌م‌، وزیری
عربی- فارسی

‏یادداشت: خط ن‍س‍خ‌- ن‍س‍ت‍ع‍ل‍ی‍ق؛ جلد تیماج یک لا، کاغد فرنگی نباتی

یادداشت: کتاب صحیفه سجادیه مجموعه‌ای از دعاها و مناجات امام چهارم شیعیان، زین ‌العابدین‌علی‌الحسین می باشد که مجموعه‌ای از ۷۵ دعا و نیایش بوده است.

‏1. دعاها.
 

‏‏*قرآن/ ‌‌کتابت احمد‌بن‌محمد التبریزی‏.- تبریز‌: [بی نا]، ۱۲۶2ق

‏1ج. (بدون شماره گذای)؛ 15×9 س. م، جیبی
‏عربی

‏یادداشت: خط نسخ- حواشی شکسته نستعلیق؛ جلد روغنی منقش به گل و بوته سازی با نقش ترنج و سرترنج؛ کاغذ فرنگی الوان؛ آرایش ترنج‌ و سرترنج‌ ترسیمی با سرخی و لاجوردی و چهار گوشه محرر لاجوردی ک‍ه‌ دع‍ای‌ ق‍ب‍ل‌ از ت‍لاوت‌ در آن‌ ن‍گ‍ارش‌ ی‍اف‍ت‍ه‌، دو صفحه افتتاح مذهّب و منقش و دوحاشیه حاشیه اول گل و برگهای زرین و الوان فواصل آیات گوی زرین خام، اسامی سور به خط ثلث با سرخی در میان کتیبه منقش، جداول اوراق و کمند بازر و تحریر مشکی، در حواشی صفحات نشان استخاره، نام سوره، حزب، نصف، جزو با سرخی میان ترنج کوچک زرپوش، مرصّع متناظر با سرلوح، کتیبه‌سازی در صدر و ذیل، جدول‌کشی کمند‌اندازی، است.

 

‏*قرآن/‏ تبریز‌: دارالطباعه حاجی بهرام، ۱۲62 ق

‏454ص. ؛ 5/ 16×10س. م، جیبی
‏عربی

‏یادداشت: خط نسخ؛ جلد مقوائی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی الوان؛ آرایش جدول کشی به سرخی، سرسوره هادارای کتیبه به سرخی، فواصل آیات گوی به سرخی

 
*مجدی، محمد بن ابی طالب، قرن ۱۱ ق

‏‏‏زی‍نة ال‍م‍ج‍ال‍س‌/ م‍ج‍د ال‍دی‍ن‌ م‍ح‍م‍د ال‍ح‍س‍ی‍ن‍ی‌ م‍ت‍خ‍ل‍ص‌ ب‍ه‌ م‍ج‍دی‌؛ کتابت ع‍ب‍د ال‍ک‍ری‍م‌ س‍ادات‌ ال‍طب‍اطب‍ای‍ی‌ اردس‍ت‍ان‍ی‌، ح‍ب‍ی‍ب‌ ال‍ل‍ه‌ اف‍ش‍ار ب‍ن‌ ع‍ب‍دال‍ج‍ب‍ار ق‍زوینی‏.- [طهران‌]: ک‍ارخ‍ان‍ه‌ م‍لا ف‍ض‍ل‌ ال‍ل‍ه‌ ص‍ح‍اف‌ طهران‍ی، ۱۲۶۲ ق

‏۱ج‌. (بدون شماره گذاری)؛ ۳۱×۲۰ س‌م، ‌رحلی
فارسی

یادداشت: خط ن‍س‍ت‍ع‍ل‍ی‍ق‌؛ جلد مقوایی با روکش‌ روغنی؛ کاغذ فرنگی نباتی

‏یادداشت: کتاب دارای ۹ جزء و هر جزئی شامل ۱۰ فصل است. زینة‌المجالس کتابی است از مجدالدین محمد بن ابی طالب، متخلص به مجدی از نویسندگان دوران صفوی ک مولف در آن حکایت‌ها و نادره‌ها را جمع کرده است.

1. حسین بن علی (ع)، امام سوم، ۴- ۶۱ ق- سرگذشتنامه. ‏2. خاندان نبوت- سوگواریها. 3. واقعه کربلا، ۶۱ ق.

 
*م‍ج‍ل‍س‍ی‌، م‍ح‍م‍دب‍اق‍رب‍ن‌ م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی‌، ۱۰۳۷- ‌۱۱۱۱ ق

‏زادالمعاد/ م‍ح‍م‍دب‍اق‍ر م‍ج‍ل‍س‍ی‌؛ کتابت ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د تبریزی‌‏.- تبریز‌: م‍طب‍ع‍ه‌ ع‍ل‍ی‌ خ‍وش‍ن‍وی‍س‌، ع‍ب‍دال‍ع‍ل‍ی، ‌‌۱۲۶۲ ق

‏۴۶۰ ص. ؛ ‌5/ 21×۱۴ س‌م‌، رقعی
عربی- فارسی

‏یادداشت: خط ن‍س‍خ‌؛ جلد مقوایی با روکش‌ تیماج‌؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش جدول

 

‏*قرآن/ کتابت عبدالرحیم بن ولی محمد الاردبیلی‏.- [بی جا:  بی نا]، 1263 ق

‏1ج. (بدون شماره گذای)؛ 18× 11س. م، جیبی
‏عربی

یادداشت: خط نسخ؛ جلد مقوائی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش جدول

 
*قرآن/ محمد علی بن محمد شفیع خوشنویس
تبریز: [بی نا]، 1263 ق

‏1ج. (بدون شماره گذای)، 14×10س م، جیبی

‏عربی- فارسی

‏‏یادداشت: خط نسخ- حواشی نستعلیق؛ جلد مقوائی با روکش کاغذ؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش فواصل آیات و سرسوره‌ها و حواشی به صورت دستنویس به رنگ سرخ ، جدول‌بندی به لاجورد و سرخ

 
*کاشف شیرازی، محمد شریف، ۱۰۰۱- ۱۰۶۰ ق

‏‏خزان و بهار/ محمد شریف کاشف شیرازی‏.- [ایران: بی نا]، ۱۲۶۳ ق

1ج. ( بدون شماره‌گذاری )؛ 20×5/ 14 س‌م، رقعی

‏فارسی

یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوایی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نخودی

یادداشت: ‏‫کتاب مشتمل بر یک مقدمه، چهارده اساس و خاتمه است.

۱.نثر فارسی- قرن ۱۱ق. ۲.داستانهای فارسی- متون قدیمی تا قرن ۱۴.

 
‏*ک‍رب‍اس‍ی‌، مح‍م‍داب‍راه‍ی‍م‌ب‍ن‌ م‍ح‍م‍دح‍س‍ن‌، ۱۱۸۰- ‌۱۲۶۲ ق

‏‏‏م‍ن‍ه‍اج‌ ال‍ه‍دایة‌ ال‍ی‌ احک‍ام‌ال‍ش‍ری‍عة/ م‍ح‍م‍داب‍راه‍ی‍م‌ب‍ن‌ م‍ح‍م‍دحس‍ن‌ ک‍ل‍ب‍اس‍ی‌؛ کتابت ف‍ت‍ح‍ع‍ل‍ی‌ اص‍ف‍ه‍ان‍ی‌‏.- طهران: ‌مطبعه ع‍ب‍دال‍م‍ح‍م‍د، ‌۱۲۶۳ق

‏۲ ج‌. (در ی‍ک‌ مجلد)؛ ۳۲ × 5/20 س‌م‌، رحلی
عربی

یادداشت: خط ن‍س‍خ‌؛ جلد مقوایی‌ با روک‍ش‌ کاغذ؛ کاغذ فرنگی نخودی

یادداشت: م‍ول‍ف‌ ای‍ن‌ ک‍ت‍اب‌ ف‍ق‍ه‍ی‌ اس‍ت‍دلال‍ی‌ را در چ‍ه‍ار ق‍س‍م‌ ع‍ب‍ادات‌ و ع‍ق‍ود و ای‍ق‍اع‍ات‌ و اح‍ک‍ام‌ ب‍ا ذک‍ر ادل‍ه‌ و دق‍ای‍ق‌ و ف‍روع‌ ف‍ق‍ه‌ ت‍دوی‍ن‌ ک‍رده‌ اس‍ت‌.

یادداشت مندرجات: کتاب الطهارة- کتاب الحدود و التعزیرات.
‏1. فقه جعفری- قرن‌ ‌۱۳ ق.
 
 
*م، ولتر ۱۷۷۸- ۱۶۹۴                                                         ‏ M. de Voltair 1694- 1778

‏تاریخ پطر کبیر. ترجمه تاریخ شرل دوازدهم/ والتر باکترین دوم؛ ترجمه میرزا رضاقلی خان بن مهدی قلی خان تاریخ نویس؛ کتابت علی محمد بن حسینعلی اللواسانی‏.- [طهران: بی نا]، ۱۲۶۳ق

‏2ج. (در یک مجلد)؛ 5/ 33 ×21 س م، رحلی

‏فارسی

‏‏یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوایی با روکش تیماج با نقش جدول؛ کاغذ فرنگی نخودی؛ آرایش سر لوح و جدول دور سطور می باشد.

‏‏یادداشت: در این کتاب به شرح احوال و زندگی پطر کبیر تزار قدرتمند روسیه می پردازد. کتاب مشتمل است بر جلد اول و دوم تاریخ پطر کبیر و ترجمه تاریخ شرل دوازدهم می باشد.

‏1. پطر اول، تزار روسیه، ۱۶۷۲- ۱۷۲۵م- سرگذشتنامه. 2. ‏ روسیه- شاهان و فرمانروایان- سرگذشتنامه. 3. روسیه- تاریخ- پطر اول، ۱۶۷۲- ۱۷۲۵م.

 
‏*مولوی، جلال الدین محمد بن محمد، ۶۰۴- ۶۷۲ ق

‏مثنوی معنوی/ جلال الدین محمد بن محمد مولوی؛ کتابت یوسف بن محمد الحسینی بن میرزا محمد علی بن میرزا جعفر الخراسانی‏.- تبریز‌: کارخانه مشهدی کریم فرزند ملا حسن، 1264- ۱۲۶۳ ق

‏۶ ج ( در یک مجلد)؛ 5/ 34×21 س. م، رحلی
‏فارسی

‏یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوایی با روکش تیماج با نقش ترنج و سرترنج ضربی؛ کاغذ فرنگی نباتی

یادداشت: به اهتمام عبدالحسین فرزند مشهدی کریم طبع گردیده است.

‏یادداشت: ۶ دفتر مثنوی مولوی در یک مجلد است. عنوان حکایت های مثنوی درشت تر و متمایز از متن آمده است.

‏1. شعر فارسی- قرن ۷ ق.

 

‏*ح‍اج‌م‍ی‍رزا آق‍اس‍ی‌، ع‍ب‍اس‌ب‍ن‌ م‍س‍ل‍م‌، ۱۱۹۸- ‌۱۲۶۵ ق

‏‏‏م‍ص‍اب‍یح‌ م‍ح‍م‍دی‍ه‌/ ح‍اج‍ی‌ م‍ی‍رزا آق‍اس‍ی‌؛ کتابت م‍ح‍م‍دح‍س‍ی‍ن‌ آش‍ت‍ی‍ان‍ی‌‏.- تبریز‌: دارال‍طب‍اع‍ه‌ آخون‍د م‍لاص‍ال‍ح‌ ص‍ح‍اف، ‌‌۱۲۶۳ ق

‏۱۵۷ ص. ؛ ‌۱۷×5/ 10 س‌م‌، جیبی
فارسی

‏یادداشت: خط ن‍س‍خ‌؛ جلد مقوا یی با عطف پارچه؛ کاغذ فرنگی نباتی،

آرایش جدول
یادداشت: شامل ۱۴ مصباح در مبداء اول تعالی شأنه و اثبات صفات کمال او می باشد.

1. اصول دین.  2. اسلام- عقاید.

 
‏*طری‍ح‍ی‌، ف‍خ‍رال‍دی‍ن‌ ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د، ۹۷۹- ‌۱۰۸۵ ق

‏‏‏م‍ج‍م‍ع‌ال‍ب‍ح‍ری‍ن‌ و م‍طل‍ع‌ ال‍ن‍ی‍ری‍ن‌/ ف‍خ‍رال‍دی‍ن‌ ال‍طری‍ح‍ی‌ ال‍ن‍ج‍ف‍ی‏.- [طهران]: مطبعه ملا فضل‌الله، ‌‌۱۲۶3 ق

‏۲ج‌. (در ی‍ک‌ مجلد)؛ ۳۶×۲۱ س‌م‌، رحلی
عربی

‏یادداشت: خط نسخ؛ جلد مقوایی با روکش تیماج با نقش جدول؛ کاغذ فرنگی نخودی

یادداشت: بانی چاپ کربلائی نصرالله

یادداشت: کتاب لغتی است که در آن معانی لغات غریب قرآن و احادیث را از روی کتابهای لغت معتبر جمع آورده است و معانی لغات با شاهد مثالی از قرآن و روایات بیان شده و لغات بر اساس لام‌الفعل تنظیم شده و مشتمل بر بیست و هشت کتاب و هر کتاب دارای چند باب و فصل می باشد.

۱. زبان عربی- اصطلاحها. ۲. قرآن- واژه ها و اصطلاحها.  
 
*مدرس، محمدرضا بن محمدمومن، قرن ۱۲ق

‏جنات‌الخلود/ ابن محمد مومن محمدرضا الامامی مدرس؛ کتابت مصطفی قلی بن محمد هادی سلطان کجوری‏.- [طهران]: کارخانه عبدالمحمد، 1263ق

68ص. ؛ 34×20، رحلی
فارسی

یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوایی با روکش پارچه عطف وگوشه تیماج؛ کاغذ فرنکی نباتی؛ آرایش جدول، جدول داخل متن

*مدرس، محمدرضا بن محمدمومن، قرن ۱۲ق

‏جنات‌الخلود/ ابن محمد مومن محمدرضا الامامی مدرس‏.- [طهران]: کارخانه ملا فضل الله، 1263ق

1ج. (بدون شماره گذاری)؛ 34×20، رحلی
فارسی

یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوایی با روکش پارچه عطف تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش جدول، جدول داخل متن

 
*واعظ قزوینی، محمد رفیع، ۱۰۲۷- ۱۰۸۹ق

‏ابواب الجنان/ من مولفات محمد رفیع الدین القزوینی المعروف بالواعظ؛ کتابت علی وردی تبریزی ‏.- تبریز‌: دارالطباع مشهدی محمد صادق و آقاپاشا، ۱۲۶۳ق

‏ج1 (300 ص)؛ ۳۲ ×22س م، رحلی
‏فارسی
‏یادداشت: خط نسخ؛ جلد مقوایی؛ کاغذ فرنگی نخودی
یادداشت: به دستیاری آقا اسمعیل طبع گردیده است.
 
*م‍ج‍ل‍سی‌، م‍ح‍م‍دب‍اق‍رب‍ن‌ م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی‌، ۱۰۳۷- ‌۱۱۱۱ ق

‏‏‏اخ‍ت‍ی‍ارات‌/ م‍حم‍دب‍اق‍ر ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د ت‍قی‌ م‍ج‍ل‍س‍ی‌؛ کتابت محمود بن غلامرضا قمی‏.- طهران: [بی نا]، 1263ق

1ج (بدون شماره گذاری)؛ 21×14، رقعی
فارسی

یادداشت: خط نسخ؛ جلد مقوایی باروکش پارچه؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش جدول

 
*خراسانی، عسکری بن هدایةالله بن محمدمهدی

‏‏‏ن‍ج‍ات‌ ال‍م‍ت‍ق‍ی‍ن‌/ ع‍س‍ک‍رب‍ن‌ ه‍دای‍ه ‌ال‍ل‍ه‌؛ کتابت اح‍م‍دب‍ن‌ م‍ح‍م‍دج‍ع‍ف‍ر ال‍م‍وس‍وی‌ ال‍ک‍اش‍ان‍ی‌‏.- ‏ [طهران‌]: ک‍ارخ‍ان‍ه‌ م‍ح‍م‍داس‍م‍ع‍ی‍ل‌، ‌۱۲۶۴ ق

‏۱ج. ‌(310ص)؛ 5/ 26×۱۷ س‌م‌، وزیری
فارسی

‏یادداشت: خط ن‍س‍خ؛ جلد مقوایی با روکش تیماج‌؛ کاغذ فرنگی نخودی

 

یادداشت: کتاب در یک مقدمه و دو مقصد و یک خاتمه در اصول و فروع  دین است.

1. فقه جعفری- رساله عملیه.

 

*م‍ج‍ل‍س‍ی‌، م‍ح‍م‍دب‍اق‍رب‍ن‌ م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی‌، ۱۰۳۷- ‌۱۱۱۱ ق

‏زادالمعاد/ م‍ح‍م‍دب‍اق‍ر ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د ت‍ق‍ی‌؛ کتابت فتحعلی‏.- طهران: کارخانه آقا سید حسن، ۱۲64 ق

‏[۶۳۴] ص. ؛ ‌۲۵×۱۶ س‌م‌، وزیری
فارسی- عربی

‏یادداشت: خط نسخ؛ جلد مقوایی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی

یادداشت: به سعی و اهتمام کربلایی محمد صادق به اتمام رسیده است.

 

*م‍ج‍ل‍س‍ی‌، م‍ح‍م‍دب‍اق‍رب‍ن‌ م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی‌، ۱۰۳۷- ‌۱۱۱۱ ق

‏‏‏زادالمعاد/ محمدباقربن‌محمدتقی مجلسی؛ کتابت عبدالرحیم تبریزی‏.- تبریز‌: کارخانه آخوند ملاصالح صحاف و ولد ایشان آقا مهدی، ۱۲۶۴ ق

اج(بدون شماره گذاری)؛ 22×15، وزیری

‏فارسی- عربی
‏یادداشت: خط نسخ؛ جلد مقوایی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی
 

*م‍ج‍ل‍س‍ی‌، م‍ح‍م‍دب‍اق‍رب‍ن‌ م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی‌، ۱۰۳۷- ‌۱۱۱۱ ق

‏زادالمعاد/ م‍ول‍ف‌ م‍ح‍م‍د ب‍اق‍ر ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د ت‍ق‍ی‌‏.- [بی جا:  بی نا]، 1264ق

‏اج. (بدون شماره گذاری)؛ 20×14، وزیری                              
‏فارسی- عربی

یادداشت: خط نسخ؛ جلد مقوایی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش جدول

 

‏*قرآن/ کتابت ابن میرزا محمد تقی خوشنویس عبدالرحیم‏.- [بی جا:  بی نا]، 1264 ق

‏1ج. (بدون شماره گذای)، 24×15س م، وزیری
‏عربی

‏یادداشت: خط نسخ؛ جلد مقوائی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش جدول

 

*ک‍رم‍ان‍ی‌، م‍ح‍م‍دک‍ری‍م‌ ب‍ن‌ اب‍راه‍ی‍م‌، ۱۲۲۵- ‌۱۲۸۸ ق

‏‏ه‍دایة‌ ال‍ع‍وام‌/ ک‍ری‍م‌ ب‍ن‌ اب‍راه‍ی‍م‌‏.- [طهران: ‌ب‍ی‌ن‍ا]، ۱۲۶۴ ق
‏۱ج‌. (ب‍دون‌ شماره گذاری)؛ 5/ 17×۱۱ س‌م، جیبی‌
فارسی

‏یادداشت: خط ن‍س‍خ؛ جلد تیماج‌ یک لا؛ کاغذ فرنگی نباتی؛ آرایش جدول

یادداشت: ک‍ت‍اب‌ ف‍وق‌ ت‍رج‍م‍ه‌ رس‍ال‍ه‌ در ف‍ق‍ه‌ از م‍ول‍ف‌ اس‍ت‌ ک‍ه‌ م‍س‍م‍ی‌ ب‍ه‌ ج‍ام‍ع‌ و ب‍ه‌ زب‍ان‌ عربی‌ ب‍وده‌ اس‍ت‌ و م‍ول‍ف‌ آن‍را ب‍ه‌ فارسی‌ ت‍رجم‍ه‌ و ه‍دای‍ه‌ ال‍ع‍وام‌ ن‍ام‍ی‍ده‌ اس‍ت‌ و مش‍ت‍م‍ل‌ ب‍ر ک‍ت‍اب‌ طه‍ارت‌، ص‍ل‍وة‌، ص‍ی‍ام‌، زک‍وه‌ و خ‍م‍س‌ می باشد.

1. فقه جعفری- رساله عملیه.
 
‏*ج‍وه‍ری‌، م‍ح‍م‍د اب‍راه‍ی‍م‌ ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د ب‍اق‍ر،-  ‌۱۲۵۳ ق

‏‏‏طوف‍ان‌ ال‍ب‍ک‍اء/ م‍ح‍م‍د اب‍راه‍ی‍م‌ ال‍م‍ت‍خ‍ل‍ص‌ ب‍ه‌ ج‍وه‍ری‌ اب‍ن‌ م‍ح‍م‍د ب‍اق‍ر ال‍م‍روی‌؛ کتابت نصرالله‌ الاه‍ری‌‏.- تبریز‌، ‌‌۱۲۶۴ ق

‏۳۹۷ ص. ؛ ‌۳4×۲۱ س‌م‌، رحلی
فارسی

‏یادداشت: خط ن‍س‍خ‌؛ جلد مقوایی با روکش‌ تیماج‌؛ کاغذ فرنگی نباتی‌

یادداشت: به اهتمام آق‍ا اس‍م‍ع‍ی‍ل‌ ب‍ن‌ ک‍رب‍لای‌ اب‍راه‍ی‍م‌ تبریزی طبع گردیده است.

یادداشت: م‍ق‍ت‍ل‌ ف‍ارس‍ی‌ اس‍ت‌ م‍رت‍ب‌ ب‍ر م‍ق‍دم‍ه‌ و دوازده‌ آت‍ش‍ک‍ده‌ وه‍ر آت‍ش‍ک‍ده‌ م‍ش‍ت‍م‍ل‌ ب‍ر چ‍ن‍د ش‍ع‍ل‍ه‌ م‍ی‌ب‍اش‍د.

1. حسین بن علی (ع)، امام سوم، ۴- ۶۱ ق- شهادت. ‏2. واقعه کربلا، ۶۱ ق. 3. مقتل. 4. عاشورا.

 
*حسینی تبریزی، محمد
‏‏مظاهر المحمودیة فی الترتیل التجویدیة/ محمد حسینی تبریزی؛ کتابت نصرالله تفرشی‏.- طهران، 1264ق
مشخصات ظاهری (بدون شماره گذاری)؛ 22 ×17، وزیری
فارسی

یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوایی با روکش پارچه؛ کاغذ فرنگی نخودی؛ آرایش جدول

یادداشت: مظاهر المحمودیه فی التراتیل التجویدیه محمدبن مهدی حسینی حافظ این رساله تجوید وقرائت را برای سلطان محمد شاه غازی در یک مقدمه وچهارده مظهر و یک خاتمه نوشته است.

1. قرآن- قرائت.
 

*مدرس، محمدرضا بن محمدمومن، قرن ۱۲ق

‏جنات‌الخلود/ ابن محمد مومن محمدرضا الامامی مدرس؛ کتابت مصطفی قلی بن محمد هادی سلطان کجوری‏.- [ایران: بی نا]، ۱۲۶۴ ق

اج. (بدون شماره گذاری)؛ ۳۴×۲۳، رحلی
فارسی

یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوایی با عطف پارچه؛ کاغذ فرنکی نباتی؛ آرایش جدول، جدول داخل متن

یادداشت: به سعی و اهتمام مشهدی غلامحسین طبع گردیده است.

 
 
*سعدی، مصلح‌بن عبدالله،-  ۶۹۱ ق

‏‏‏کلیات سعدی/ مصلح الدین سعدی شیرازی؛ کتابت عسکر بن حسین اردوبادی‏.- تبریز‌: دارالطباعه دارالسلطنه، 1264ق

اج. (بدون شماره گذاری).: مصور؛ 26×17، وزیری
فارسی

یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوایی با عطف و گوشه تیماج؛ کاغذ فرنگی الوان؛ آرایش کتیبه، ترنج، جدول، جدول داخل متن، مجالس تصویر

 
‏*ف‍ی‍روزآب‍ادی‌، م‍ح‍م‍دب‍ن‌ ی‍ع‍ق‍وب‌، ۷۲۹- ‌۸۱۷ ق

‏‏‏ال‍ق‍اموس‌ ال‍م‍ح‍ی‍ط وال‍ق‍اب‍وس‌ ال‍وس‍ی‍ط/ اب‍وطاه‍رم‍ج‍دال‍دی‍ن‌ م‍حم‍دب‍ن‌ اب‍راه‍ی‍م‌ ب‍ن‌ اب‍ی‌ب‍ک‍رب‍ن‌ ادری‍س‌ ب‍ن‌ ف‍ض‍ل‌ال‍ل‍ه‌ ال‍ص‍دی‍ق‍ی‌ ال‍ف‍ی‍روزآب‍ادی‌ ال‍ش‍ی‍رازی‏.- طهران: ‌م‍طب‍ع‍ه‌ م‍لا ف‍ض‍ل‌ال‍ل‍ه، ‌۱۲۶۴- ‌۱۲۶۵ق

‏۲ ج‌. ( در ی‍ک‌ مجلد)؛ ۳۵×۲۱ س‌م، رحلی‌
عربی

‏یادداشت: خط ن‍س‍خ؛ جلد مقوایی با روکش‌ تیماج‌؛ کاغذ فرنگی نخودی؛ آرایش ترنج و سرترنج و لچکی

یادداشت: ک‍ت‍اب‌ ف‍ره‍ن‍گ‌ ل‍غ‍ات‌ ع‍رب‍ی‌ اس‍ت.
1. زبان عربی، واژه نامه ها.
 
*شهید ثانی، زین الدین علی، ۹۱۱- ۹۶۶ ق، شارح

‏‏‏ الروضةالبهیة فی شرح اللمعةالدمشقیة/ [شارح] زین الدین علی بن احمد شامی؛ کتابت محمدبن مصطفی موسوی مازندرانی، محمد باقر خوانساری‏.- [ ایران: بی نا[، ۱۲۶۵ ق

‏2ج. (در یک مجلد). ؛ 34×21، رحلی

‏عربی

یادداشت: خط نسخ- حاشیه نستعلیق؛ جلد مقوایی با روکش تیماج ضربی با نقش ترنج و سرترنج؛ کاغذ فرنگی نخودی

یادداشت: شرح مختصر مزجی است بر کتاب اللمعة‌الدمشقبه شهید اول که در سال ۹۵۷ق. یا ۹۵۸ق. تالیف شده و مشتمل بر دو مجلد است و از کتب درسی حوزه‌های علمیه شیعه می‌باشد.

 
‏1. فقه جعفری قرن 8ق.
 

*ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‌ طال‍ب‌ (ع‌)، ام‍ام‌ اول‌، ۲۳ ق‍ب‍ل‌ از ه‍ج‍رت‌- ‌۴۰ ق

‏‏دی‍وان‌ ع‍ل‍ی‌اب‍ن‌ اب‍ی‍ طال‍ب‌ ع‍ل‍ی‍ه‌ ال‍س‍لام‌/ ام‍ی‍ر ع‍ل‍ی‌ب‍ن‌ اب‍ی‍ طال‍ب‌ ع‍ل‍ی‍ه‌ال‍س‍لام‌؛ کتابت اب‍ن‌ ع‍ل‍ی‌ اص‍غ‍ر م‍ح‍م‍د س‍م‍ن‍ان‍ی‌

‏.- طهران: [بی نا]، ‌۱۲۶۵ ق‌
‏۱ج. (ب‍دن‌ شماره گذاری)؛ ۲۰/ ۵×۱۴/ ۵ س‌م‌، رقعی
عربی

‏یادداشت: خط نسخ- حواشی‌ ن‍س‍ت‍ع‍ل‍ی‍ق؛ جلد تیماج یک لا؛ کاغذ فرنگی شکری

یادداشت: به اهتمام ‌آق‍ا ع‍ل‍ی‌اک‍ب‍ر ن‍ق‍اش‌ اص‍ف‍ه‍ان‍ی‌ الاص‍ل طبع گردیده است.

1. شعر عربی- قرن ۱ق.
 

‏‏*قرآن/ ‌‌کتابت محمد علی بن علی قلی میرزا‏.- تبریز‌: [بی نا]، ۱۲۶5ق

‏1ج. (بدون شماره گذای)، 19× 12س. م، ربعی
‏عربی

‏یادداشت: خط نسخ- حواشی شکسته نستعلیق؛ جلد تیماج؛ کاغذ فرنگی نخودی؛ آرایش ترنج‌ و سرترنج‌، فواصل آیات گوی زرین، اسامی سور به خط ثلث با سرخی در میان کتیبه منقش، جداول اوراق و کمند با زر و تحریر مشکی، در حواشی صفحات نشان استخاره، نام سوره، حزب، نصف، جزو با سرخی میان ترنج کوچک زرپوش و منقش و خواص سور و نکات تفسیری به خط شکسته نستعلیق بین السطور، برگ اول و دوم مرصّع متناظر با سرلوح زرپوش منقش، کتیبه‌سازی در صدر و ذیل، جدول‌کشی مضاعف و کمند‌اندازی، حاشیه تشعیری مذهّب است.

‏امتیاز: نفیس به لحاظ جلد، خط و تزیینات

 
‏*نراقی، احمد بن محمد مهدی، ۱۱۸۵- ۱۲۴۵ ق

‏معراج السعادة/ احمد بن محمد مهدی [ملا احمد نراقی]؛ کتابت مصطفی قلی سلطان مازندرانی کجوری‏.- [ایران: بی نا]، ۱۲۶۵ق

‏[۴۷3] ص. ؛ 34×21س م، رحلی
‏فارسی

‏یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوایی با روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی

یادداشت: به اهتمام عبدالمحمد و بانی  محمد حسین عطار طهرانی به طبع رسیده است.

یادداشت: شامل ۵ باب در فایده شناختن نفس خود و بیان محافظت اخلاق حسنه از انحراف و تفصیل اخلاق حسنه و. . . می باشد.

‏ ‏1. اخلاق اسلامی- متون قدیمی تا قرن ۱۴.
 
*آشتیانی، احمد بن محمد حسن

‏تذکرة الغافلین/ احمد بن میرزا محمد حسن آشتیانی‏.- [طهران: بی نا]، ۱۲۶۵ ق

‏۲۶۵ ص. ؛ 17×10 س‌م، جیبی
‏فارسی

‏یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوایی با عطف تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی

‏‏یادداشت: ‏‫ کتاب مشتمل بر هشت گفتار است: اول- اثبات صانع. دوم- صفات جمال. سوم- اوصاف جلال. چهارم- اثبات وجود نبوت. پنجم- اثبات نبوت خاتم النبیین. ششم- اثبات وجود امامت. هفتم- اثبات امامت امامان معصوم. و هشتم- اثبات معاد است.

1. شیعه- اصول دین.

 
*مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، ۹۹۳ ق

حدیقة الشیعه/ مقدس اردبیلی؛ کتابت نصر الله تفرشی‏.- طهران: [بی نا]، ۱۲۶۵ ق

‏ج. (بدون شماره گذاری)؛ 5/ 33×5/ 20 س م، رحلی

‏فارسی

‏یادداشت: خط نستعلیق؛ جلد مقوایی روکش تیماج؛ کاغذ فرنگی نباتی

یادداشت: به اهتمام محمد رضا بن محمد اسمعیل طبع گردیده است.
 
‏*واعظ قزوینی، م‍ح‍م‍درف‍ی‍ع‌، ۱۰۲۷- ‌۱۰۸۹ ق

‏اب‍واب‌ ال‍ج‍ن‍ان‌/ م‍ح‍م‍د رف‍ی‍ع‌ال‍دی‍ن‌ ال‍ق‍زوی‍ن‍ی‌ ال‍م‍ع‍روف‌ ب‍ال‍واع‍ظ ب‍ن‌ ال‍م‍ول‍ی‌ ف‍ت‍ح‌ال‍ل‍ه‌؛ کتابت م‍ح‍م‍دم‍ه‍دی‌ ب‍ن‌ م‍لا م‍ح‍م‍د ع‍رب‌ ال‍تبریزی‌‏.- تبریز‌: [بی نا]، ‌‌۱۲۶۵ ق

‏ج1(۳۰۳ص). ؛ 5/ 35×۲۲ س‌م‌، رحلی
فارسی

‏یادداشت: خط ن‍س‍خ‌؛ جلد مقوایی با روکش‌ تیماج؛ کاغذ فرنگی نخودی

نتیجه گیری

از آنجایی که تاکنون پژوهشی با این سبک در مورد بررسی اولین نسخه های چاپ سنگی چاپ شده در ایران موجود در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی انجام نشده است تحقیق حاضر می تواند بسیار ارزشمند باشد. زیرا اطلاعات جدیدی درباره هریک از جنبه های کتابشناسی و نسخه شناسی مورد نظر پژوهش بدست آمد. نتایج این پژوهش نشان داد که نسخه های چاپ سنگی  بسیار نفیس و ارزشمند و بعضاً منحصر به فرد در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی وجود دارد که می تواند نشان دهنده تاریخچه صنعت چاپ سنگی در ایران باشد. همچنین از لحاظ هنری، تاریخی، علمی، فرهنگی و غیره مفید باشد.

 

تصویر شماره 1

زادالمعاد1251ق
 

تصویر شماره 2

زادالمعاد1251ق
 

تصویر شماره 3

قرآن 1254ق
 

تصویر شماره 4

زادالمعاد 1257ق
 
تصویرشماره5
زادالمعاد 1258ق
 

تصویر شماره 6

قرآن 1258ق

 
تصویر شماره 7
قرآن 1258ق
 

تصویر شماره 8

کلیات سعدی، تهران، 1259ق
 

تصویر شماره 9

اصول عقاید 1259ق
 
تصویر شماره 10

تذکره الائمه 1259ق


[1]Lithography

آذرنگ، عبدالحسین(1381). "مدخل چاپ و چاپخانه در دانشنامه جهان اسلام". صنعت چاپ، 234 (اردیبهشت)، 62- 65.

بابا زاده، شهلا (1381). "چاپ سنگی". دایره المعارف کتابداری و اطلاع‌رسانی. تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران. جلد1، ص. 711ـ 709.

دبیری، اکرم (1384). "چاپ سنگی و دلایل رواج آن در ایران". فصلنامه کتاب، دوره 6، شماره 2 (تابستان)، 59-66
سلطانی فر، صدیقه (1382). "چاپ سنگی و پیدایش آن در ایران". فصلنامه کتاب، 53(بهار)، 81- 82.

هراتی، الهام (1380). "جلوه هایی از گرافیک در چاپ سنگی". کتاب ماه هنر، 37 و 38، 61- 58.